تماس اینترنتی تحت وب

WebRTC چیست؟

WebRTC مخفف Web Real-Time Communication است؛ مجموعه‌ای از استانداردها، APIها و پروتکل‌های متن‌باز که امکان ارتباط صوتی، تصویری و انتقال داده به‌صورت بلادرنگ (Real-Time) را مستقیماً بین مرورگرها یا اپلیکیشن‌ها فراهم می‌کند—بدون نیاز به نصب افزونه یا نرم‌افزار جانبی.

تعریف فنی WebRTC

WebRTC یک فریم‌ورک ارتباطی مبتنی بر مرورگر است که با استفاده از JavaScript API و پروتکل‌های شبکه، ارتباط Peer-to-Peer (P2P) امن را برقرار می‌کند. این ارتباط می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• تماس صوتی (VoIP)

• تماس ویدئویی

• کنفرانس چندنفره

• چت متنی

• انتقال فایل

• استریم زنده

اجزای اصلی WebRTC

1) Media Capture & Streams (getUserMedia)

دسترسی به منابع چندرسانه‌ای کاربر:

• میکروفون

• وب‌کم

• اسکرین‌شیر

navigator.mediaDevices.getUserMedia({ video: true, audio: true })

2) RTCPeerConnection

هسته ارتباط P2P برای:

• برقراری اتصال

• مدیریت کدک‌ها

• کنترل پهنای باند

• رمزنگاری

3) RTCDataChannel

کانال انتقال داده کم‌تأخیر برای:

• فایل

• پیام

• داده‌های بلادرنگ (مثلاً گیمینگ)

پروتکل‌های کلیدی در WebRTC

WebRTC پشت‌صحنه از چند پروتکل مهم استفاده می‌کند:

• ICE (Interactive Connectivity Establishment) → کشف مسیر ارتباطی

• STUN → یافتن IP عمومی پشت NAT

• TURN → رله ترافیک در صورت عدم اتصال مستقیم

• SRTP → رمزنگاری رسانه

• DTLS → امنیت تبادل کلید

معماری ارتباطی WebRTC

Browser A  ←→  STUN/TURN  ←→  Browser B
        ↘——— Peer-to-Peer ———↗

در حالت ایده‌آل ارتباط مستقیم است؛ در غیر این صورت از TURN Relay استفاده می‌شود.

ویژگی کلیدی WebRTC

• Real-Time Latency بسیار پایین

• P2P ارتباط مستقیم

• رمزنگاری End-to-End پیش‌فرض

• بدون نیاز به Plugin

• Cross-Platform (Chrome, Firefox, Edge, Safari, Mobile)

مزایا WebRTC

• کاهش هزینه سرور (به‌دلیل P2P)

• تأخیر بسیار کم نسبت به WebSocket/RTMP

• امنیت بالا (DTLS + SRTP)

• کیفیت تطبیقی (Adaptive Bitrate)

• متن‌باز و رایگان

محدودیت‌ها / چالش‌ها

• پیچیدگی NAT Traversal

• نیاز به TURN Server در برخی شبکه‌ها

• مصرف پهنای باند در Multi-party

• مدیریت سیگنالینگ خارج از استاندارد (Custom Signaling Server لازم است)

سیگنالینگ (Signaling)

WebRTC خودش مکانیزم سیگنالینگ ندارد؛ توسعه‌دهنده باید از فناوری‌هایی مثل:

• WebSocket

• SIP

• XMPP

• HTTP

برای تبادل موارد زیر استفاده کند:

• SDP Offer/Answer

• ICE Candidates

کاربردهای WebRTC

• Google Meet / Microsoft Teams (بخش مرورگری)

• تماس آنلاین CRMها

• VoIP تحت وب

• کلاس آنلاین

• Telemedicine

• پشتیبانی آنلاین (Live Support)

• استریم P2P

مقایسه با فناوری‌های مشابه

نمونه جریان برقراری تماس

1. Capture رسانه با getUserMedia

2. ایجاد RTCPeerConnection

3. تولید SDP Offer

4. ارسال از طریق Signaling

5. دریافت Answer

6. تبادل ICE Candidates

7. برقراری Media Stream

جمع‌بندی

WebRTC یک استاندارد کلیدی برای پیاده‌سازی ارتباطات بلادرنگ مبتنی بر وب است که با تکیه بر ارتباط مستقیم، رمزنگاری پیش‌فرض و تأخیر پایین، زیرساخت تماس صوتی/تصویری و انتقال داده را بدون نیاز به افزونه فراهم می‌کند. این فناوری ستون فقرات بسیاری از راهکارهای VoIP، کلاس آنلاین و ویدئوکنفرانس مدرن محسوب می‌شود.